Các chất ô nhiễm hữu cơ trong nước là tất cả các hợp chất có chứa thành phần và cấu trúc CHONX, thường gặp ở các hợp chất có tính cộng hóa trị cao như hydrocacbon, hydrocacbon halogen hóa, hydrocacbon sunfat, hợp chất thơm … Các chất ô nhiễm hữu cơ trong nước  gây ra một loạt các vấn đề sức khỏe con người như suy đa tạng, dị tật bẩm sinh thậm chí ung thư. Bài viết tìm hiểu các chất ô nhiễm hữu cơ là gì, những ảnh hưởng đến sức khỏe và các phương pháp loại bỏ các chất hữu cơ trong nước.

Chất ô nhiễm hữu cơ là gì

Các chất ô nhiễm hữu cơ là tất cả các hợp chất có chứa thành phần và cấu trúc “CHONX”, là các hợp chất có tính cộng hóa trị cao như hydrocacbon, hydrocacbon halogen hóa, hydrocacbon sunfat, hợp chất thơm … có những hợp chất có nguồn gốc tự nhiên (đường, protein, rượu …) được tổng hợp trong tế bào của sinh vật sống, cũng có những hợp chất hữu cơ được hình thành trong các quá trình hóa học tự nhiên như dầu thô, than đá.

Hóa chất hữu cơ cũng có thể được tổng hợp trong phòng thí nghiệm hay từ sản xuất thành các hợp chất hữu cơ tổng hợp như thuốc trừ sâu sử dụng trong nông nghiệp, nhựa, vải tổng hợp, thuốc nhuộm, phụ gia xăng dầu như  MTBE, dung môi như cacbon tetrachloride và nhiều hóa chất khác.

Một số chất hữu cơ tổng hợp như benzene, cacbon tetraclorua và vinyl clorua dễ bay hơi vào không khí và được nhóm vào danh mục hóa chất hữu cơ dễ bay hơi VOC. Metyl tert-butyl ether MTBE là một hóa chất hữu cơ tổng hợp phổ biến được sử dụng làm phụ gia xăng.

Các chất ô nhiễm hữu cơ ảnh hưởng đến sức khỏe con người như thế nào

Các chất ô nhiễm hữu cơ có thể gây tiêu chảy, phát ban đỏ, đau họng, dị ứng nặng hơn gây tổn thương  gan, thận, gây dị tật bẩm sinh thậm chí có thể gây ung thư.

Hóa chất hữu cơ có thể xâm nhập vào nước uống theo nhiều cách, một số xảy ra một cách tự nhiên, một số khác là con người tạo ra và một số khác có thể là sự kết hợp của cả 2.

Các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi VOC: Là một nhóm các hóa chất hữu cơ dễ dàng chuyển đổi thành hơi hoặc khí. VOC là những hợp chất có mức độ độc hại khác nhau, vì vậy hầu hết chúng là chất gây ô nhiễm không khí. VOC có liên quan đến ung thư, tổn thương gan và thận, dị tật bẩm sinh và các bệnh mãn tính khác.

Pechlorate: Perchlorate là chất hóa học được sử dụng làm nhiên liệu hàng không. Nó có thể gây ra các vấn đề về tuyến giáp và dị tật bẩm sinh nếu tích tụ trong cơ thể theo thời gian. Pechlorate được tìm thấy với nồng độ cao trong đất ở nhiều khu vực từ đó có thể xâm nhập vào nguồn nước. Cơ quan bảo vệ môi trường Mỹ đã thừa nhận rằng ô nhiễm perchlorate là mối đe dọa nghiêm trọng  đối với sức khỏe con người đặc biệt là ở trẻ em và phụ nữ mang thai.

Brominated (BFR): Bromin hữu cơ BFR là các hợp chất hóa học do con người tạo ra được thêm vào nhiều loại sản phẩm tiêu dùng hoặc thương mại (máy tính, đồ nội thất, dệt may, sợi thủy tinh, nhựa … ) để cải thiện khả năng chống cháy của chúng. Các hợp chất này được gọi là chất chống cháy brom. Hiện nay có khoảng 20 – 25 loại BFR được sản xuất. Ngoài ra chúng là các hợp chất organobrominated có tác dụng ức chế quá trình đốt cháy vật liệu hữu cơ. Loại brom được sử dụng nhiều nhất trong chất chống cháy. Chúng rất hiệu quả trên nhựa và dệt may như đồ điện tử, quần áo và đồ nội thất. Các chất này tác động tiêu cực đến sức khỏe con người khi nuốt hoặc hít phải theo thời gian đặc biệt khi mang thai tiếp xúc với hóa chất có thể gây dị tật thai nhi.

Cách loại bỏ các chất ô nhiễm hữu cơ trong nước

Các chất ô nhiễm hữu cơ trong nước chủ yếu được loại bỏ bằng than hoạt tính do hầu hết các hợp chất này đều có tính cộng hóa trị cao, cacbon hấp phụ các loại hợp chất này với hiệu quả cao. Một số hợp chất có thể loại bỏ bằng lọc oxy hóa, oxy hóa bằng ozon, sục khí. Cụ thể như sau: