Benzen gây nguy hiểm thế nào đến sức khỏe con người – Cách loại bỏ benzen khỏi nước

Benzen được sử dụng nhiều trong công nghiệp hóa chất để sản xuất styrene, etyl benzene, phenol, cyclohexan và làm chất phụ gia trong xăng để tăng chỉ số octan. Benzen rất nguy hiểm cho sức khỏe. Tiếp xúc với benzen gây ra các triệu chứng thần kinh, ảnh hưởng đến tủy xương gây thiếu máu bất sản, chảy máu quá nhiều, tổn thương hệ miễn dịch và đặc biệt benzene là chất gây ung thư ở người. Bài viết giúp bạn tìm hiểu benzen là gì, benzene xâm nhập vào cơ thể con người qua đường nào, các triệu chứng có thể gặp khi tiếp xúc với benzene, ảnh hưởng lâu dài của việc tiếp xúc với benzene đến sức khỏe con người và cách loại bỏ benzen khỏi nước uống.

Benzen là gì

Benzen là một hydrocacbon thơm lỏng trong suốt, không màu, rất dễ cháy và dễ bay hơi. Benzen có mùi giống xăng, ngưỡng phát mùi trong nước là 10mg/lít. Benzen được tìm thấy trong dầu thô và là sản phẩm phụ của quá trình lọc dầu. Trong công nghiệp nó được sử dụng làm dung môi, chất trung gian hóa học và tổng hợp nhiều hóa chất. Ngoài nhiều ứng dụng công nghiệp, benzene còn có thể tìm thấy trong khói thuốc lá, khí thải ô tô và khí thải tự nhiên, nó cũng có thể được tìm thấy trong nước uống nhờ có trong xăng, các sản phẩm nhựa than đá như nhựa than đá creosote (dùng làm chất bảo quản gỗ)

Benzen có công thức phân tử: C₆H₆ – Số CAS: 71-43-2

Trong công nghiệp phần lớn benzene được sản xuất từ dầu mỏ, do được sử dụng rộng rãi nên benzene là một trong 20 loại hóa chất được sản xuất nhiều nhất ở Mỹ. Trên thực tế benzene được sử dụng rộng rãi để sản xuất các sản phẩm như styrene, cumene và cyclohexan, nó cũng được sử dụng để sản xuất một số loại cao su, chất bôi trơn, mực, thuốc tẩy rửa và thuốc trừ sâu.

Trong tự nhiên có các nguồn benzene tự nhiên như khí thải núi lửa và cháy rừng tạo ra sự hiện diện của nó trong môi trường. Benzen cũng có thể tìm thấy trong dầu, xăng và khói thuốc lá.

Tính chất lý hóa của  benzene

Benzen xâm nhập vào cơ thể con người như thế nào

Benzen xâm nhập vào cơ thể con người qua phổi, đường tiêu hóa và qua da.  Khi con người tiếp xúc với lượng lớn benzene trong không khí, khoảng 50%lượng benzene hít vào sẽ đi qua màng phổi và đi vào máu. Nếu thực phẩm tiếp xúc với benzene phần lớn chất này sẽ được nuốt vào miệng và đi vào đường tiêu hóa rồi đi vào máu. Khi vào máu, nó sẽ di chuyển khắp cơ thể và có thể được lưu trữ tạm thời trong tủy xương và mỡ. Chất này được chuyển hóa thành chất chuyển hóa trong gan và tủy xương gây ảnh hưởng có hại cho sức khỏe. Những chất chuyển hóa này rời khỏi cơ thể qua nước tiểu trong vòng 48 giờ sau khi tiếp xúc.

Benzen gây nguy hiểm như thế nào đến sức khỏe con người

Benzen đặc biệt nguy hiểm cho sức khỏe con người.Việc tiếp xúc với benzen qua việc hít thở hoặc uống nước có chứa chất này gây ra các triệu chứng thần kinh và ảnh hưởng đến tủy xương gây thiếu máu bất sản, chảy máu quá nhiều và tổn thương hệ thống miễn dịch.

Benzen là chất gây ung thư ở người và có liên quan đến việc tăng nguy cơ phát triển ung thư bạch huyết, bệnh bạch cầu tủy cấp tính và bệnh bạch cầu lymphocytic mãn tính. Benzen có liên quan đến bệnh ung thư, bệnh bạc cầu và các vấn đề sức khỏe khác.

Các dấu hiệu và triệu chứng khi hít phải hay tiêu thụ thực phẩm chứa nhiều benzene

Triệu chứng sau vài phút hoặc vài giờ hít phải một lượng lớn benzene có thể gặp như chóng mặt, nhịp tim nhanh hoặc không đều, đau đầu, ngất xỉu, tử vong (ở hàm lượng cao).

Nếu tiêu thụ thực phẩm hoặc đồ uống có chứa nhiều benzene có thể gây ra các triệu chứng sau trong vài phút hoặc vài giờ như nôn, kích ứng dạ dày, chóng mặt, bệnh động kinh, nhịp tim nhanh hoặc không đều, tử vong (ở hàm lượng cao)

Ảnh hưởng sức khỏe lâu dài khi tiếp xúc với benzen

Tiếp xúc lâu dài với benzen có thể tác động vào máu, nó có hại cho tủy xương và có thể làm giảm số lượng hồng cầu dẫn đến thiếu máu hay có thể gây chảy máu quá nhiều và ảnh hưởng đến hệ thống miễn dịch làm tăng nguy cơ nhiễm trùng. Phụ nữ hít phải lượng lớn benzen trong vài tháng sẽ có chu kỳ kinh nguyệt không đều và buồng trứng nhỏ hơn. Nếu tiếp xúc lâu dài với nồng độ benzen cao trong không khí có thể gây ra bệnh bạch cầu và ung thư các cơ quan tạo máu.

Giới hạn của benzen trong nước

Theo quy chuẩn Việt Nam về nước dùng cho ăn uống QCVN01:2009/BYT, mức giới hạn cho benzen trong nước là 10mg/l.

Mức giới hạn của benzen trong nước được chính phủ Liên bang Hoa Kỳ đặt ra là 5 ppb.

Có thể rửa thực phẩm bằng nước bị nhiễm benzen không: Nếu mức benzen trong nước cao hơn 5 ppb hãy sử dụng  nước đóng bình hoặc nước từ máy lọc thẩm thấu ngược RO để chuẩn bị và nấu thức ăn.

Có nên tắm trong nước nhiễm benzen cao không? Da tiếp xúc với benzene có thể bị đỏ hoặc viêm vì vậy không tắm nếu nước có chứa benzene. Benzen có thể dễ dàng thải vào không khí từ nước nên tắm trong nước bị nhiễm benzen sẽ làm tăng nguye cơ phơi nhiễm qua đường hô hấp.

Cách loại bỏ benzen trong nước

Cách tốt nhất loại bỏ benzen trong nước là sử dụng than hoạt tính. Nước chứa benzene phải tiếp xúc với than hoạt tính tối thiểu 10 phút. Nếu tốc độ dòng chảy yêu cầu là 5 GPM nên sử dụng khoảng 2,1 m³ than hoạt tính. Than hoạt tính phải được thay thế khi sử dụng hết.

Ngoài ra benzene cũng có thể được loại bỏ khỏi nước bằng thẩm thấu ngược RO nhưng hiệu quả thường không cao.